ระบบ RO อุตสาหกรรม คืออะไร? ทำไมโรงงานถึงนิยมใช้ Reverse Osmosis มากที่สุด

ระบบกรองน้ำ RO (Reverse Osmosis) ในโรงงาน คืออะไร? ทำไมถึงนิยมมากที่สุดในอุตสาหกรรม
ในอุตสาหกรรมการผลิตทุกประเภท “น้ำ” คือทรัพยากรสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพสินค้า อายุการใช้งานของเครื่องจักร และการปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยด้านอาหารและสิ่งแวดล้อม
โดยเฉพาะโรงงานที่อยู่ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม เครื่องสำอาง การแพทย์ เคมีภัณฑ์ และอิเล็กทรอนิกส์ คุณภาพน้ำต้อง ควบคุมได้อย่างแม่นยำ และมีระดับความบริสุทธิ์สูง

ดังนั้น ระบบ RO อุตสาหกรรม (Reverse Osmosis System) จึงเป็นโซลูชันอันดับ 1 ที่โรงงานทั่วโลกเลือกใช้ เพราะตอบโจทย์ทั้งด้านคุณภาพ ประสิทธิภาพ ความคุ้มค่า และความเสถียรในการใช้งานระยะยาว

ระบบ RO อุตสาหกรรมคืออะไร?
RO (Reverse Osmosis) คือ ระบบกรองน้ำที่ใช้ แรงดันสูง ดันน้ำผ่านเมมเบรนกึ่งซึมผ่าน (Semipermeable Membrane) เพื่อแยกสารเจือปนที่ละลายอยู่ในน้ำออก ประเภทสารที่กรองได้ เช่น

เกลือและไอออน
แบคทีเรียและไวรัส
โลหะหนัก เช่น ตะกั่ว ปรอท โครเมียม
ความกระด้าง เช่น แคลเซียม แมกนีเซียม
สารเคมีที่เป็นอันตราย
สี กลิ่น ที่ไม่พึงประสงค์
ความสามารถการกรองสูงระดับ 0.0001 ไมครอน เรียกได้ว่า “กำจัดสารละลายเกือบทั้งหมด” ปริมาณ TDS ลดได้มากกว่า 98–99%

ผลลัพธ์สำคัญ → น้ำที่ได้สามารถนำไปใช้เป็น Pure Water หรือประมวลผลต่อเป็น Ultra-Pure Water ผ่าน DI/EDI ต่อไป

⚙ หลักการทำงาน Reverse Osmosis เข้าใจง่าย
ปกติน้ำจะซึมผ่านเมมเบรนจากฝั่งเจือจาง → ไปฝั่งเข้มข้น (Osmosis)
แต่ RO คือการทำงานตรงกันข้าม โดย…

ใช้แรงดันสูง “ดันน้ำผ่านเมมเบรน”
→ ฝั่งที่ได้จะเป็นน้ำบริสุทธิ์ (Permeate)
→ ฝั่งที่ถูก Reject คือ น้ำเข้มข้นที่มีสิ่งสกปรก

กลไกสำคัญประกอบด้วย:

1️⃣ ปั๊มแรงดันสูง (High Pressure Pump)
2️⃣ RO Membrane
3️⃣ ระบบควบคุมแรงดันและอัตราการไหล
4️⃣ ระบบปรับ pH และป้องกันตะกรัน (Antiscalant)

โครงสร้างระบบ RO อุตสาหกรรมยอดนิยม (5 ขั้นตอนสำคัญ)
แม้แต่ละโรงงานจะออกแบบต่างกัน แต่โดยหลักแล้วจะไหลตาม Pipeline ดังนี้

ขั้นตอน
หน้าที่
ผลลัพธ์
1️⃣ Pre-filter (Sediment Filter)
กำจัดตะกอนหยาบ ดินทราย
ลดการอุดตัน
2️⃣ Carbon Filter
กำจัดคลอรีน กลิ่น สี
ป้องกันเมมเบรนเสื่อม
3️⃣ Softener หรือ UF
ลดความกระด้าง / กรองเชื้อโรค
ทำงานร่วมกับ RO ได้ดียิ่งขึ้น
4️⃣ RO Membrane
แยกไอออน โลหะหนัก และจุลชีพ
ได้น้ำบริสุทธิ์ระดับสูง
5️⃣ UV / Ozone
ฆ่าเชื้อขั้นสุดท้าย
ป้องกันจุลชีพในถังเก็บน้ำ
บางโรงงานพ่วง EDI หรือ Mixed Bed DI เพื่อผลิตน้ำระดับ Ultra-Pure สำหรับอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และ Lab

น้ำ RO อุตสาหกรรม เหมาะกับโรงงานไหนบ้าง?
ประเภทโรงงาน
เหตุผลที่เลือกใช้
อาหารและเครื่องดื่ม
ต้องควบคุมความสะอาดและความปลอดภัยตาม GMP/HACCP
เครื่องสำอาง / สกินแคร์
ลดความเสี่ยงการปนเปื้อนจุลชีพ
โรงงานอิเล็กทรอนิกส์
ต้องใช้น้ำ conductivity ต่ำมาก ป้องกัน short
การแพทย์ / Pharma
เข้มงวดตามมาตรฐาน USP, FDA
เคมีภัณฑ์
ลดปฏิกิริยากับไอออนในน้ำ
บอยเลอร์ / Cooling Tower
ลดตะกรันและการกัดกร่อนเครื่องจักร
สรุป: เกือบทุกอุตสาหกรรม ต้องการ RO ในระดับใดระดับหนึ่ง


ความแตกต่างระหว่าง RO กับระบบกรองน้ำโรงงานอื่น
ระบบกรอง
สามารถกรองได้
ระดับความบริสุทธิ์
ต้นทุน
ความนิยม
Softener
ความกระด้าง
⭐
ต่ำ
สูง
UF
ตะกอน + เชื้อโรค
⭐⭐
ปานกลาง
สูง
RO
เกลือ ไอออน โลหะหนัก จุลชีพ
⭐⭐⭐⭐
ปานกลาง-สูง
⭐⭐⭐⭐⭐
DI
ไอออนเกือบทั้งหมด
⭐⭐⭐⭐⭐
สูงที่สุด
เฉพาะงานเฉพาะทาง
RO = ตัวกลางของระบบอุตสาหกรรม
✔ ประสิทธิภาพสูงกว่า UF
✔ ราคาคุ้มกว่า DI


ค่าใช้จ่ายระบบ RO โรงงาน (ประมาณการ)
รายการต้นทุน
รายละเอียด
ค่าเครื่อง
ขึ้นกับขนาด Flow 1–200 m³/day
ค่าเมมเบรน
เปลี่ยน 2–5 ปีครั้ง
ค่าไฟฟ้า
ปั๊มแรงดันสูงใช้ไฟต่อเนื่อง
ค่าเคมี Antiscalant
ป้องกันตะกรันในเมมเบรน
ค่า Service & Maintenance
ล้างเมมเบรนรายปี 1–2 ครั้ง
เมื่อเทียบกับ RO ที่ไม่ใช้
เครื่องจักรเสียหายเร็วกว่า → บอยเลอร์และฮีทเอ็กซ์เชนเจอร์มีตะกรันเร็ว → ค่าซ่อมรวมหลายล้าน